Chế độ Lao động đào tạo (hiện là chế độ Thực tập kỹ năng) là gì?
Chuyên mục | Tư cách lưu trú cần thiết để làm việc tại Nhật Bản
Tháng 4 năm 2027, hệ thống tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản sẽ bước vào một bước ngoặt mang tính lịch sử. Thay cho “chế độ Thực tập kỹ năng” trước đây, “chế độ Lao động đào tạo” với mục tiêu chính là đảm bảo và đào tạo nguồn nhân lực sẽ được triển khai.
Tính đến tháng 4 năm 2026, các “tiêu chuẩn bổ sung” chi tiết theo từng lĩnh vực và một phần các quy định cấp bộ đã được công bố, giúp tổng thể về thực tiễn dần trở nên rõ ràng.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu, kèm theo thông tin mới nhất, về những điểm cốt lõi của chế độ mới sẽ bắt đầu vào năm sau, cũng như những chuẩn bị cần thiết để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ cho cả doanh nghiệp và người tìm việc.
1. Bối cảnh thành lập và lịch trình thực thi chế độ Lao động đào tạo
Chuyển đổi từ chế độ Thực tập kỹ năng sang chế độ Lao động đào tạo
Chế độ Thực tập kỹ năng vốn được thiết kế với mục đích “đóng góp quốc tế (chuyển giao kỹ thuật)”, tuy nhiên trên thực tế lại trở thành một biện pháp để bù đắp thiếu hụt lao động, và đã bị chỉ ra là có sự tách rời giữa mục tiêu ban đầu của chế độ và thực tiễn vận hành.
Ngoài ra, cơ chế nguyên tắc không cho phép chuyển công ty (chuyển việc) được cho là một yếu tố mang tính cấu trúc có thể dẫn đến vi phạm nhân quyền, do đó đã xuất hiện yêu cầu phải cải cách căn bản chế độ này.
“Chế độ Lao động đào tạo” mới được thiết lập nhằm mục đích đào tạo nguồn nhân lực chưa có kinh nghiệm trong vòng 3 năm đạt đến trình độ tương đương Kỹ năng đặc định số 1, và giúp họ có thể tiếp tục làm việc, phát huy năng lực lâu dài tại Nhật Bản. Điều này có nghĩa là, đối với người tìm việc, “cơ chế cho phép yên tâm làm việc lâu dài tại Nhật Bản và xây dựng sự nghiệp” sẽ được thiết lập dưới sự quản lý của Nhà nước.
Biện pháp chuyển tiếp đến tháng 3 năm 2030 và giai đoạn vận hành song song
Chế độ mới thực thi từ ngày 1 tháng 4 năm 2027, nhưng không có nghĩa là tất cả Thực tập sinh kỹ năng sẽ biến mất ngay từ ngày hôm sau.
Biện pháp chuyển tiếp: Những người đang lưu trú với tư cách “Thực tập kỹ năng” tại thời điểm thực thi vẫn có thể tiếp tục hoạt động với tư cách Thực tập sinh kỹ năng tối đa 3 năm (hoặc cho đến khi hoàn thành kế hoạch thực tập đó) (1).
Vận hành song song: Đến hết tháng 6 năm 2030, sẽ là giai đoạn tồn tại song song giữa các trường hợp còn lại của chế độ cũ (Thực tập kỹ năng) và các trường hợp mới của chế độ mới (Lao động đào tạo) (1).
Vai trò và tiêu chuẩn cấp phép mới của “tổ chức hỗ trợ giám sát quản lý”
Các “nghiệp đoàn giám sát quản lý” trước đây sẽ được chuyển đổi thành “tổ chức hỗ trợ giám sát quản lý” với tiêu chuẩn xét duyệt nghiêm ngặt hơn.
Việc bổ nhiệm kiểm toán viên bên ngoài sẽ trở thành bắt buộc, qua đó tăng cường tính trung lập (2). Ngoài ra, cơ quan này sẽ ở vị trí giám sát và hướng dẫn chặt chẽ hơn việc doanh nghiệp tiếp nhận có hỗ trợ học tiếng Nhật một cách phù hợp hay không, và có áp đặt các hạn chế chuyển việc một cách bất hợp lý hay không.
2. Những điểm khác nhau chính giữa chế độ Thực tập kỹ năng và chế độ Lao động đào tạo
Tích hợp các ngành nghề đối tượng vào các lĩnh vực tiếp nhận đồng bộ với “Kỹ năng đặc định”
Trong chế độ Thực tập kỹ năng, trước đây có 92 ngành nghề và 169 công việc (3) thuộc diện áp dụng, nhưng trong chế độ Lao động đào tạo, các lĩnh vực này sẽ được nguyên tắc hóa và tích hợp vào 16 lĩnh vực của kỹ năng đặc định (4), nhằm hướng đến việc chuyển tiếp sang kỹ năng đặc định số 1 trong tương lai.
Theo thông báo tháng 4/2026, phạm vi công việc cụ thể khi tiếp nhận từ chế độ Lao động đào tạo đã được làm rõ trong các lĩnh vực như vệ sinh tòa nhà, lưu trú, v.v. (5).
Đặc biệt, phạm vi “công việc phụ trợ” liên quan đến công việc chính cũng đã được định nghĩa lại theo từng lĩnh vực. Ví dụ, trong lĩnh vực vệ sinh tòa nhà, việc bổ sung đồ dùng phục vụ khách đi kèm với công việc dọn dẹp phòng đã được quy định rõ bằng văn bản là thuộc phạm vi công việc chính (5). Nhờ đó, ranh giới “công việc nào được phép thực hiện đến đâu” được làm rõ, giúp loại bỏ sự thiếu minh bạch trong thực tiễn vận hành.
Yêu cầu về kỹ năng và năng lực tiếng Nhật cần đạt được
Trong chế độ Lao động đào tạo, việc thiết lập mục tiêu theo từng giai đoạn là bắt buộc.
Khi nhập cảnh: Yêu cầu trình độ tiếng Nhật tương đương A1 (khoảng JLPT N5) (6).
Khi hoàn thành (sau 3 năm): Mục tiêu là đạt năng lực tiếng Nhật A2.2 (tương đương JLPT N4) và đỗ chứng chỉ kỹ năng bậc 3 (trình độ sơ cấp) (6).
Điều kiện của lộ trình chuyển đổi không cần thi từ chương trình Lao động đào tạo sang Kỹ năng đặc định số 1
Đặc điểm lớn của chế độ này là, nếu “hoàn thành tốt” 3 năm chương trình Lao động đào tạo, thì kỳ thi đánh giá vốn cần thiết để chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1 sẽ được miễn (6)(7).
Để được đánh giá là “hoàn thành tốt”, cần đạt điều kiện gồm thi đỗ chứng chỉ kỹ năng bậc 3 hoặc tương đương, và đạt năng lực tiếng Nhật từ A2.2 trở lên (tương đương N4) (5)(6). Nói cách khác, việc tích lũy kỹ năng một cách vững chắc trong thời gian Lao động đào tạo sẽ tạo ra con đường thăng tiến nghề nghiệp suôn sẻ mà không cần thi thêm.
※ Kể cả trong trường hợp không đỗ kỳ thi kỹ năng khi kết thúc chương trình, vẫn có biện pháp hỗ trợ cho phép tiếp tục lưu trú tối đa 1 năm để thi lại (cơ hội tái dự thi). (5)(6)
Các lĩnh vực đặc định được phép tiếp nhận theo hình thức phái cử
Nguyên tắc là tuyển dụng trực tiếp, nhưng trong các lĩnh vực nông nghiệp và ngư nghiệp, để đáp ứng biến động công việc theo mùa, việc tiếp nhận theo hình thức phái cử được cho phép.
Theo thông tin mới nhất tháng 4 năm 2026, phạm vi trách nhiệm quản lý mà doanh nghiệp phái cử phải chịu đã được quy định cụ thể (4)(5).
3. Cơ chế chuyển công ty (chuyển việc) theo nguyện vọng cá nhân và các quy định cần tuân thủ
Thời gian hạn chế và các trường hợp ngoại lệ đối với việc chuyển việc theo nguyện vọng cá nhân
Điểm thay đổi lớn nhất của chế độ Lao động đào tạo là nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định thì có thể “chuyển việc theo nguyện vọng cá nhân”.
Thời gian hạn chế: Chỉ trong cùng một ngành nghề (phân loại nghiệp vụ), việc chuyển việc chỉ được phép sau khi vượt qua khoảng thời gian “1 năm ~ 2 năm” kể từ khi bắt đầu làm việc, tùy theo từng lĩnh vực.
Quy định ngoại lệ: Trong các trường hợp “bất khả kháng” như doanh nghiệp phá sản, quấy rối, hoặc môi trường làm việc không phù hợp, thì việc chuyển việc sẽ được cho phép mà không phụ thuộc vào thời gian.
Quy định “thanh toán phân bổ” chi phí ban đầu” phát sinh khi chuyển công ty
Khi doanh nghiệp tiếp nhận nhân lực nước ngoài, sẽ phát sinh khoản đầu tư ban đầu lớn (phí cho tổ chức phái cử tại nước sở tại, chi phí đi lại vé máy bay, chi phí đào tạo sau khi nhập cảnh, v.v.). Nếu người lao động chuyển công ty trước khi các chi phí này được thu hồi, sẽ dẫn đến thiệt hại lớn cho doanh nghiệp. Để giảm thiểu rủi ro này, một cơ chế gọi là “thanh toán phân bổ” sẽ được áp dụng như một biện pháp hỗ trợ (6).
Thanh toán phân bổ là quy định theo đó doanh nghiệp tiếp nhận mới sẽ chịu phần chi phí chưa khấu hao tương ứng với thời gian làm việc còn lại, trong tổng chi phí ban đầu mà doanh nghiệp trước đó đã chi trả (6).
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể thu hồi “chi phí tuyển dụng đã bỏ ra” từ doanh nghiệp tiếp nhận mới, giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về kinh tế.
Đối với người tìm việc, họ cũng có thể chủ động lựa chọn lại nơi làm việc phù hợp với sự nghiệp của mình mà không cần lo lắng về việc phải tự chi trả chi phí.
Đưa ra lộ trình nghề nghiệp và xây dựng môi trường “nơi làm việc được lựa chọn”
Việc tự do chuyển công ty đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải “nỗ lực để tiếp tục được người lao động lựa chọn”. Vì vậy, việc xây dựng chế độ tăng lương định kỳ và đưa ra lộ trình phát triển sự nghiệp dài hạn, hướng tới kỹ năng đặc định số 2 (đưa gia đình sang cùng, vĩnh trú), sẽ trở thành chìa khóa để ngăn ngừa tình trạng nghỉ việc.
4. Sự chuẩn bị và lộ trình thực tiễn hướng tới thực thi năm 2027
Thời điểm và thủ tục chuyển sang “Kỹ năng đặc định”
Hiện nay, các doanh nghiệp đang tiếp nhận thực tập sinh kỹ năng cần phải xem xét cụ thể từng trường hợp để xác định “khi nào thực tập sinh hiện tại hoàn thành chương trình và thời điểm nào có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định”.
Các cơ quan chính phủ cũng đang kêu gọi kiểm tra tình trạng và chuẩn bị sớm, đồng thời nhấn mạnh rằng để chuyển tiếp suôn sẻ từ chế độ hiện hành sang chế độ mới, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và có thời gian dư dả là rất cần thiết.
Xây dựng hệ thống hỗ trợ đào tạo tiếng Nhật
Trong chế độ mới, việc thi đỗ kỳ thi tiếng Nhật sẽ trở thành chìa khóa quan trọng cho “việc tiếp tục làm việc” và “chuyển công ty”. Trong một số lĩnh vực như chăm sóc điều dưỡng, “việc học trực tuyến e-learning”, v.v. đã bắt đầu được quy định rõ bằng văn bản như một khuyến nghị. Việc xây dựng môi trường học tập từ phía doanh nghiệp sẽ trở thành biện pháp hỗ trợ quan trọng, gắn trực tiếp với việc giữ chân nhân sự.
Phối hợp và lựa chọn tổ chức hỗ trợ giám sát quản lý
Trước tiên, hãy kiểm tra xem nghiệp đoàn giám sát quản lý mà bạn đang ký hợp đồng hiện tại có dự kiến được cấp phép là “tổ chức hỗ trợ giám sát quản lý” sau tháng 4 năm 2027 hay không. Do tiêu chuẩn cấp phép sẽ được siết chặt hơn, việc lựa chọn tổ chức đối tác sẽ trở thành một quyết định quản trị ảnh hưởng đến sự ổn định trong việc đảm bảo nguồn nhân lực trong tương lai.
5. Tóm tắt: Hướng tới việc cân bằng giữa xây dựng sự nghiệp trung dài hạn và đảm bảo nguồn nhân lực ổn định
Việc chuyển sang chế độ Lao động đào tạo mang ý nghĩa chuyển đổi từ “đảm bảo lao động” ngắn hạn sang “quan hệ đối tác nhân lực” trung dài hạn.
Đối với người tìm việc, việc trau dồi sự nghiệp tại Nhật Bản có thể mở ra khả năng trong tương lai trở thành nơi có thể sinh sống cùng gia đình.
Đối với doanh nghiệp, việc thích ứng một cách linh hoạt với thay đổi của chế độ và duy trì thái độ coi trọng, bồi dưỡng nhân lực chính là chìa khóa để duy trì sự ổn định lâu dài cho công ty trong tương lai. Năm tài chính 2026 là một năm quan trọng khi các quy định vận hành chi tiết sẽ lần lượt được công bố. Việc luôn cập nhật thông tin mới nhất và xúc tiến chuẩn bị là rất quan trọng.
CROSSY GLOBAL triển khai các dịch vụ hướng đến người tìm việc (lao động nước ngoài), bao gồm hỗ trợ thủ tục phức tạp trong chế độ Kỹ năng đặc định và Lao động đào tạo, cũng như các dịch vụ hỗ trợ liên quan (※1). Ngoài ra, công ty cũng cung cấp dịch vụ dành cho doanh nghiệp tuyển dụng, tổ chức hỗ trợ đăng ký, tổ chức hỗ trợ giám sát quản lý và các cơ sở giáo dục (tổ chức phái cử) ※2, vì vậy xin vui lòng liên hệ để được tư vấn.
CROSSY GLOBAL hướng tới việc vận hành an toàn tuân thủ pháp luật và tạo ra cơ hội việc làm phù hợp không có sai lệch, góp phần xây dựng một xã hội thịnh vượng vượt qua biên giới quốc gia.
※1. Cổng thông tin dành cho người tìm việc（lao động nước ngoài） https://crossy-global.jobs
※2. Cổng thông tin dành cho doanh nghiệp（người dùng kinh doanh） https://crossy-global.biz
6. Danh sách tài liệu tham khảo và trích dẫn
(1) Bộ Tư pháp: Về các biện pháp chuyển tiếp của Thực tập kỹ năng khi thực thi chế độ Lao động đào tạo
https://www.moj.go.jp/isa/content/001452771.pdf
(2) Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú: Về các pháp lệnh liên quan đến chế độ Lao động đào tạo
https://www.moj.go.jp/isa/content/001451331.pdf
(3) Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi: Tiêu chuẩn thẩm định kế hoạch thực tập kỹ năng, mẫu kế hoạch thực hiện thực tập kỹ năng, tiêu chuẩn kỳ thi đánh giá thực tập kỹ năng
(4) Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú: Nội dung công việc của từng lĩnh vực kỹ năng đặc định số 1:
https://www.moj.go.jp/isa/applications/ssw/10_00179.html
(5) Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú: Chế độ Lao động đào tạo
https://www.moj.go.jp/isa/applications/index_00005.html
(6) Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản: “Tổng quan về chế độ Lao động đào tạo”
https://www.mhlw.go.jp/content/11601000/001301676.pd
(7) Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú: Hỏi & Đáp về chế độ Kỹ năng đặc định（phần liên quan：Q50)
